اما تب دموى كه سبب آن عفونت خون در خارج عروق باشد از تبى است كه منشأ آن اورام است ، مثل ورم دماغ و سينه و پهلو و شش و معده و كبد و غير اينها . و تب دموى خارج عروق به نحوى كه در ساير اخلاط مىباشد نيست ؛ زيرا كه خون در خارج عروق ديگر نمىباشد و علاج آن‌ها موقوف به ملاحظه طبيب است كه خارج از موضوع اين كتاب است . نهايت چون ضابطه حصرى از براى انواع تبهاى عفونى قرار داده‌ايم ، لازم بود كه اشعارى از آن‌ها بشود و معلوم شود كه بعضى از انواع تبهاى دموى هست كه علاج آن مذكور شد . اما تب صفراوى ، آن نيز يا لازم است كه ماده آن داخل در عروق است يا داير است كه ماده خارج از عروق است . اما تب لازم صفراوى ، آن بر دو قسم است : يكى آنكه صفرا داخل در عروق حوالى قلب يا عروق تمام بدن متعفن شده باشد و اين را محرقه گويند . ديگر آنكه صفرا در داخل بعضى عروق و بدن كه از قلب دور است متعفن شده باشد و اين تب را تب لازم مىگويند . اما محرقه ، علامتش لزوم تب نيست و تشنگى بسيار و تلخى دهان و زردى رنگ و رو و چشمها و بىخوابى و قلق و اضطراب و هذيان و صداع و خشونت زبان و زردى آن و گاه باشد كه زبان سياه شود و بول رنگين و رقيق باشد و اينكه احوال مريض يك روز بهتر و يك روز بدتر است . علاج به نهجى است كه در سونوخس و مطبقه مذكور شد سواى فصد . اما تبريد در اين نوع بيش از همه تبهاى خلطى بايد كرد و آب سرد و برف و يخ مكرر بايد داد و از ميوه‌هاى رطب در هر فصلى آنچه باشد به نحوى كه در تب دموى مذكور شد ، بايد داد و آخر روز لعاب بزرقطونا ، بهدانه ، خاكشير ، عرق نيلوفر ، و بيد و كاسنى بايد داد و مكرر ماء الشعير بايد داد و آب انارين در اين نوع با شير خشت به عوض منضج مناسب است . و غذا آش برنج و ماش مقشر و كدو و اسفناج با تمر هندى و زرشك مىتوان داد . و اگر شوربا را با ماء الشعير طبخ نمايند بسيار بهتر است . و مسهلات